Niyə Azərbaycan ofis avadanlığı üçün Ukraynadan 5 dəfə çox ödəyir
CPV 3019 kateqoriyası (ofis avadanlığı — kompüter, oftexnika) üzrə Azərbaycanda dövlət tenderlərinin medianı Ukraynadan 4.92 dəfə yüksəkdir: avro ekvivalentində €110 510 və €22 445. Nümunə — müqayisəli ölçüdə 101 AZ tender və 92 UA tender. Bu artıq ödənişin sübutu deyil, lakin auditə dəyər siqnaldır.
4.92× rəqəmi nəyi göstərir
Median sıralanmış siyahının ortasındakı dəyərdir. AZ tenderlərinin 50%-i €110 510-dən az ofis avadanlığına xərclənirsə və UA tenderlərinin 50%-i €22 445-dən az xərclənirsə — bu fərq təsadüfi deyil. AZ üzrə n=101, UA üzrə n=92, tender başına €10K–€5M aralığında (fərdi alışların və mega-müqavilələrin gürültüsü süzülür) — belə fərq statistik əhəmiyyətlidir.
Lakin median SƏBƏBİ izah etmir. O sadəcə ölçür.
Dörd inandırıcı izahat
- Fərqli mal kompleksi. AZ premium seriyalar (Apple/Dell business) ala bilər, UA isə no-name Çin idxalı. Spesifikasiya qiyməti müəyyən edir.
- Xidmətlərin paketləşdirilməsi. «Çatdırılma + quraşdırma + 5 illik zəmanət + on-site dəstək» bir tenderdə — müqavilə vahidinə görə yüksək qiymət verir, mal vahidinə görə yox. UA tenderləri çatdırılma və servisi ayrı bölə bilər.
- Brend tələbi TT-də təchizatçıları məhdudlaşdırır. Texniki şərt konkret brend tələb edirsə (Lenovo ThinkCentre M seriyası) — tender de-fakto yalnız bu brendin yenidən satıcıları arasında rəqabət aparır, qiymət təzyiqi olmadan.
- Endirimsiz şişirdilmiş estimated_value. Sifarişçi yüksək qiymət dəyəri elan edir, lakin real olaraq 30-50% aşağı təkliflər alır — son müqavilə qiyməti estimated_value medianından xeyli aşağıdır. Bu yalnız imzalanmış müqavilələrlə yoxlanıla bilər ki, hazırda kəsişimizdə deyil.
Auditor nə etməlidir
Bu statistika başlanğıc nöqtəsidir, hökm deyil. Audit üçün növbəti addımlar:
- AR-də CPV 3019 üzrə top 10 ən böyük tenderin detallarını istəyin — dəqiq spesifikasiyalar, brend tələbləri, daxil olan təkliflərin sayı.
- Bu alt nümunədə estimated_value vs son müqavilə qiymətini müqayisə edin. Əgər fərq >40%-dirsə — bu normal rəqabətdir; əgər <10%-dirsə — daha dərinə qazmağa səbəbdir.
- Təchizatçı konsentrasiyasını yoxlayın — son 24 ay ərzində bu tenderləri neçə unikal VÖEN qazanıb. Əgər müqavilələrin 80%-i 3-5 təchizatçıdadırsa — daha ətraflı antiinhisar təhlilinə siqnaldır.
AZTender Audit platforması bu modulların hər birini istifadəyə hazır təqdim edir.
Bu məlumatlar əsasında nəyi demək olmaz
- ❌ «Azərbaycan 5 dəfə çox ödəyir» — yox, son müqavilə qiymətimiz yoxdur.
- ❌ «Bu korrupsiyadır» — yox, korrelyasiya səbəb deyil.
- ❌ «Bu ümummilli qanunauyğunluqdur» — yox, yalnız CPV üzrə median; müxtəlif idarələr fərqli profillər göstərir.
- ✅ «Bu CPV kateqoriyası auditdə prioritet diqqətə layiqdir». Hamısı budur.
Metodologiya
AZ mənbə: etender.gov.az (105 422 tender, 2018-2026). UA mənbə: ProZorro (100 000+ tender, 2023-2026, artmağa davam edir). EUR konversiyası — tender nəşri tarixinə rəsmi ECB / CBAR / NBU məzənnələri. Filtr: €10 000 ≤ value ≤ €5 000 000. CPV qruplaşdırma — 4 rəqəmli division. Hər ölkə üzrə minimum nümunə n=30. Sorğu aztender.ai/data API vasitəsilə tamamilə təkrar oluna bilər.
Təkrar oluna bilmə üçün SQL
WITH az AS (
SELECT substring(c,1,4) AS cpv, COUNT(*) n_az,
percentile_cont(0.5) WITHIN GROUP (ORDER BY value_eur) AS med_az
FROM tenders, unnest(cpv_codes) c
WHERE source = 'ETENDER_AZ'
AND value_eur >= 10000 AND value_eur <= 5000000
GROUP BY 1
),
ua AS (
SELECT substring(c,1,4) AS cpv, COUNT(*) n_ua,
percentile_cont(0.5) WITHIN GROUP (ORDER BY value_eur) AS med_ua
FROM tenders, unnest(cpv_codes) c
WHERE source = 'PROZORRO'
AND value_eur >= 10000 AND value_eur <= 5000000
GROUP BY 1
)
SELECT az.cpv, az.n_az, ua.n_ua,
round(az.med_az)::int AS az_med_eur,
round(ua.med_ua)::int AS ua_med_eur,
round((az.med_az / NULLIF(ua.med_ua,0))::numeric, 2) AS ratio
FROM az JOIN ua ON az.cpv = ua.cpv
WHERE az.cpv = '3019' AND az.n_az >= 30 AND ua.n_ua >= 30;Sitat
AZTender Open Data, Cross-country price benchmark, CPV 3019, accessed 2026-05-24. https://aztender.ai/data-storytelling/az-vs-ua-office-equipment-price-gap
Müəllif
AZTender komandası
EKM Global Consulting GmbH · Baden-Baden
Bu məqalə üzrə suallar?
Müəlliflərə yazın — 1 iş günü ərzində cavablandırırıq. Konkret CPV kateqoriyası və ya təşkilatın dərinləşdirilmiş auditi sorğusu — eyni kanal.
audit@aztender.ai