Azərbaycanda satınalma konsentrasiyasında ən yüksək göstərici olan 5 təşkilat
etender.gov.az-da elan olunan tenderlərin sayına görə top 5 sifarişçi, başlanğıcdan etibarən cəmi ~1.93 milyard AZN (€1.05 milyard) məbləğində 2 638 tenderə nəzarət edir. Bu struktur konsentrasiyadır — sövdələşmə deyil, lakin prioritet audit üçün nöqtədir.
Top 5 sifarişçi (elan olunan tenderlərə görə)
- AR Təhsil Nazirliyinin Tikinti və Təchizat İdarəsi — 483 tender 1.17 mlrd AZN (€640M) məbləğində. Cəmi dəyərinə görə ən böyük.
- AR Dövlət Sərhəd Xidməti — 269M AZN məbləğində 691 tender. Saya görə ən böyük.
- «Bakı Metropoliteni» QSC — 187M AZN məbləğində 650 tender.
- «Azəralüminium» MMC — 48M AZN məbləğində 421 tender.
- AR Müdafiə Nazirliyi — 255M AZN məbləğində 393 tender.
Bu idarələrin hər biri böyük, müntəzəm satınalan sifarişçidir. Bu cür miqyaslı dövlət institutları üçün bu normaldır. Audit üçün siqnal həcm özü deyil, içəridəki strukturdur.
Hər təşkilatın içində nə yoxlanılmalıdır
Sifarişçi tərəfində yüksək konsentrasiya pozuntular üçün imkandır, sübut deyil. Faydalı növbəti suallar:
- Təchizatçılar arasında bölgü. Son 24 ay ərzində bu təşkilatın müqavilələrini neçə unikal VÖEN qazanıb? Əgər müqavilələrin 80%-i 3-5 təchizatçıdadırsa, bu izah tələb edən HHI göstəricisidir.
- Satınalma metodları. Müqavilələrin nə qədər hissəsi açıq tender üzərindən keçib, nə qədəri kotirovka sorğusu, nə qədəri birbaşa satınalma? AR Dövlət Satınalmalar Qanunu kotirovkanı <100 000 AZN ilə məhdudlaşdırır — bu həddi pozmaq aydın audit siqnalıdır.
- Təkrarlanan qaliblər. Bir ildə eyni sifarişçinin 10+ tenderini qazanan eyni təchizatçı — ədalətli rəqabətdə statistik olaraq nadir hadisədir. Əlaqələri yoxlamağa dəyər (UBO örtüşməsi, ümumi ünvan, ümumi telefonlar).
Bu rəqəmlər NƏYİ demir
- ❌ «Bu nazirliklər korrupsiyadadır» — yox, bu struktur statistikadır.
- ❌ «Bu məbləğlər artıq ödənilib» — bunun üçün qiymət benchmarkı lazımdır (bax «Niyə AZ Ukraynadan 5 dəfə çox ödəyir»).
- ❌ «Bu sifarişçilər qanunu pozur» — konkret tenderləri təhlil etmədən belə bir iddia haqsızdır.
- ✅ «Bu 5 təşkilat audit tətbiqi üçün ən məhsuldar nöqtələrdir, çünki onların həcmi tapılan istənilən problemin ictimai təsirini maksimumlaşdırır».
Metodologiya
Mənbə: etender.gov.az, tam yükləmə 2018-2026. Qruplaşdırma `raw_data.listing.buyerOrganizationName` sahəsi üzrə. Hesablama tender statusuna görə filtrsiz (OPEN/AWARDED/CANCELLED daxildir). AZN-də məbləğlər `estimated_value` sahəsindən NULL filtrsiz. Təkrar oluna bilmə üçün endpoint: aztender.ai/v1/public/concentration-leaderboard.
Təkrar oluna bilmə üçün SQL
SELECT
raw_data->'listing'->>'buyerOrganizationName' AS organization,
COUNT(*) AS tender_count,
SUM(estimated_value) AS total_value_native,
'AZN' AS currency
FROM tenders
WHERE source = 'ETENDER_AZ'
AND estimated_value IS NOT NULL
GROUP BY 1
ORDER BY tender_count DESC
LIMIT 10;Sitat
AZTender Open Data, Top procurer concentration, Azerbaijan, accessed 2026-05-24. https://aztender.ai/data-storytelling/top-5-az-procurement-concentration
Müəllif
AZTender komandası
EKM Global Consulting GmbH · Baden-Baden
Bu məqalə üzrə suallar?
Müəlliflərə yazın — 1 iş günü ərzində cavablandırırıq. Konkret CPV kateqoriyası və ya təşkilatın dərinləşdirilmiş auditi sorğusu — eyni kanal.
audit@aztender.ai